Gminny Ośrodek
Pomocy Społecznej
w Gręboszowie

Informacja w zakresie obowiązku alimentacyjnego członków rodziny w zakresie umieszczania najbliższych członków rodziny DPS

Obowiązek alimentacyjny wyznacza w polskim prawie ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, który w sposób kompleksowy reguluje stosunki rodzinne.  Zgodnie z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego cyt. „rodzice i dzieci są zobowiązane do wzajemnego szacunku i wspierania się.” Poprzez wzajemne wsparcie w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rozumie się pomoc materialną, psychiczne wsparcie w chorobie, kalectwie, pomoc  w podejmowaniu ważnych decyzji lub załatwianiu spraw życiowych oraz pomoc fizyczna przy wykonywaniu różnych czynności życiowych.

Stosownie do art. 128 i art. 129  Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych (dzieci, wnuki, prawnuki) przed wstępnymi (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie) przed rodzeństwem. Powinność tę mają zatem nie tylko rodzice wobec dzieci, ale również dorosłe dzieci wobec swoich rodziców, jeżeli Ci znajdują się w niedostatku. Wobec powyższego jeżeli osoby samotne (rodzice) znajdują się w niedostatku, czyli również wówczas gdy nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb życiowych powstaje obowiązek alimentacyjny dzieci. Zakres tego obowiązku może obejmować alimenty tj. pieniądze na utrzymanie, leczenie, opiekę czy inne niezbędne potrzeby.

W pierwszej kolejności alimenty powinny być świadczone przez osoby do tego zobowiązane dobrowolnie, jeżeli zaś odmawiają pomocy wówczas można występować do sądu z pozwem o alimenty.Według obowiązujących przepisów prawa (art. 54 ust. 1 ustawy  z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej). skierowanie do domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych

Zgodnie natomiast z art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej „pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania” .

Przepis art. 61 ustawy o pomocy społecznej stanowi o tym, kto i w jakiej wysokości jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej:

1. Obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
   1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
   2. małżonek, zstępni przed wstępnymi
   3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
      • Przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
2. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
   1. mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
   2. małżonek, zstępni przed wstępnymi – zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:
      • w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,
      • w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
   3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 3030,00 zł miesięcznie (tj. 300% kryterium w wysokości 1010,00 zł).

Natomiast dla osób gospodarujących w rodzinie, kwota dochodu na każdą osobę   w rodzinie wynosi 2469,00 zł miesięcznie ( tj. 300 % kryterium w wysokości 823,00 zł ).

Zgodnie z art.61 ust.1 ustawy oraz orzecznictwem sądów zasada kolejności przyjęta   w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona  w domu pomocy społecznej  nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłaty spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a w jeszcze dalszej – na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłaty nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust.1, ale obowiązek ten przechodzi  na nich w kolejności  ustalonej  w powołanym przepisie.

 

Opracowanie: Elżbieta Ciochoń

Wprowadzenie: Katarzyna Janowiec 18.05.2026 r.